Soybağı yoluyla vatandaşlık kazanımı, uluslararası hukukta jus sanguinis (kan bağı ilkesi) olarak bilinen ve vatandaşlığın doğum yerine göre değil kişinin atalarının vatandaşlık statüsüne göre belirlendiği bir ilkeye dayanmaktadır. Romanya, bu ilkeyi anayasal düzeyde benimsemiş ülkelerin başında gelmekte olup, 21/1991 sayılı Vatandaşlık Kanunu ile geçmişte Romanya vatandaşı olan kişilerin soyundan gelenlere vatandaşlıklarını geri alma hakkı tanımaktadır. Bu durum, Osmanlı döneminden itibaren Romanya topraklarından Türkiye’ye göç etmiş olan ailelerin çocukları ve torunları için doğrudan bir Avrupa Birliği vatandaşlığı edinme fırsatı anlamına gelmektedir.
Türkiye’de milyonlarca kişinin soyağacında Romanya bağlantısı bulunmakta; ancak bu kişilerin büyük çoğunluğu vatandaşlık haklarından haberdar değildir. Bu yazımızda, soybağı ile Romanya vatandaşlığı başvurusunda kimlerin hak sahibi olduğunu, hangi maddelerin hangi durumlarda uygulandığını ve başvuru için karşılanması gereken temel şartları hukuki çerçevede detaylı olarak ele alacağız.
Soybağı ile vatandaşlık hakkı, kişinin atalarının Romanya ile olan tarihsel bağına dayanan temel bir haktır. Bu hakkın doğru tespit edilmesi ve doğru madde üzerinden kullanılması, sürecin başarısını belirleyen en kritik adımdır.
Av. M. Serkan YAĞCI
Romanya Vatandaşlık Kanunu’nun Soybağına İlişkin Hükümleri
Romanya Vatandaşlık Kanunu’nun soybağı ile vatandaşlık kazanımını düzenleyen iki temel maddesi bulunmaktadır: 10. madde ve 11. madde. Her iki madde de eski Romanya vatandaşlarının soyundan gelenlere vatandaşlık hakkı tanımakla birlikte, kapsadıkları coğrafi bölgeler, nesil sınırları ve tarihsel dönemler açısından birbirinden farklılık göstermektedir. Bu farkların doğru anlaşılması, başvurunun hangi madde kapsamında yapılacağının belirlenmesi açısından hayati önem taşır; zira yanlış madde üzerinden yapılan başvurular, ANC tarafından reddedilen dosyaların en yaygın sebeplerinden biridir.
Mart 2025’te yürürlüğe giren 14/2025 sayılı yeni yasa ile bu maddelerde bazı değişiklikler yapılmış, özellikle alt soy başvurucuları için B1 seviyesinde Rumence dil yeterliliği şartı getirilmiştir. Ancak maddelerin temel yapısı ve kapsadıkları kişi grupları büyük ölçüde korunmuştur.
Madde 10 Kapsamında Kimler Başvurabilir?
Kanunun 10. maddesi, bugünkü Romanya Cumhuriyeti sınırları içinde kalan topraklarda doğmuş olan eski Romanya vatandaşlarına ve bunların ikinci dereceye kadar olan alt soylarına vatandaşlık hakkı tanımaktadır. Burada “ikinci dereceye kadar alt soy” ifadesi, Romanya’dan göç eden kişinin kendisini, çocuklarını ve torunlarını kapsamaktadır. Diğer bir ifadeyle, dedeniz veya babaanneniz bugünkü Romanya topraklarında doğmuşsa ve siz onların torunu iseniz, Madde 10 kapsamında başvuru hakkınız bulunmaktadır.
Madde 10’un uygulandığı temel bölgeler arasında Köstence (Constanța), Tulcea, Mecidiye (Medgidia), Mangalya (Mangalia), Babadağ, Hârşova, Cernavodă ve bu illere bağlı köyler yer almaktadır. Bu bölgeler, tarihsel süreç boyunca sürekli olarak Romanya toprakları içinde kalmış ve hiçbir zaman sınır değişikliğine uğramamıştır. Dolayısıyla bu bölgelerde doğmuş bir atanız varsa, başvurunuz doğrudan Romanya hükümeti tarafından değerlendirilmektedir.
Madde 11 Kapsamında Kimler Başvurabilir?
Kanunun 11. maddesi ise daha geniş ve farklı bir coğrafi kapsamı içermektedir. Bu madde, 6 Eylül 1940 tarihine kadar Romanya Devleti’ne ait olan ancak bu tarihten sonra Bulgaristan’a devredilen Güney Dobruca bölgesinde doğmuş ataları bulunan kişilere vatandaşlık hakkı tanımaktadır. 1940 yılında imzalanan Craiova Antlaşması ile bu bölge Bulgaristan’a bırakılmış; ancak Romanya hukuku, bu topraklardaki eski vatandaşlarına ve onların soyundan gelenlere vatandaşlık hakkını korumaya devam etmiştir.
Madde 11’in en önemli farkı nesil sınırındadır: Bu madde kapsamında üçüncü dereceye kadar olan alt soylar başvuru yapabilmektedir. Yani göç eden kişinin kendisi, çocukları, torunları ve torun çocukları vatandaşlık hakkından yararlanabilir. Bu durum, özellikle 1930’lu ve 1940’lı yıllarda göç eden ailelerin bugünkü dördüncü kuşak bireylerinin dahi başvuru yapabilmesine olanak tanımaktadır.
Güney Dobruca bölgesinde yer alan ve Madde 11 kapsamında değerlendirilen başlıca yerleşim yerleri şunlardır: Silistre (Silistra), Tutrakan (Turtucaia), Dobriç (Dobrici), Balçık (Balcic), Kavarna (Cavarna) ve bunlara bağlı köyler ile kasabalar. Bu bölgelerden göç etmiş bir atanızın bulunması durumunda, E-Devlet üzerinden alacağınız alt-üst soy belgenizde doğum yeri kısmında bu yerleşim yeri adlarından birinin yer alması, vatandaşlık hakkınızın güçlü bir göstergesidir.
Nesil Hesaplaması: Ben Kaçıncı Kuşağım?
Soybağı ile vatandaşlık başvurusunun kabul edilip edilmeyeceğini belirleyen en kritik unsurlardan biri, başvuru sahibinin göç eden ataya göre hangi nesilde yer aldığıdır. Bu hesaplamanın doğru yapılması büyük önem taşır; zira nesil sınırının aşılması durumunda başvuru hakkı ortadan kalkmaktadır. Hesaplama şu şekilde yapılır: Romanya’dan göç eden ata sıfır, ardından gelen çocuğu birinci kuşak (nesil) olarak kabul edilir, onun çocuğu ikinci kuşak, torunu üçüncü kuşak ve torun çocuğu dördüncü kuşaktır.
Madde 10 kapsamında birinci ve ikinci kuşak başvuru yapabilirken, Madde 11 kapsamında birinci, ikinci ve üçüncü kuşak başvuru hakkına sahiptir.
Nesil tespitinin en güvenilir yolu, E-Devlet üzerinden alt-üst soy belgesi alarak soyağacınızdaki Romanya doğumlu atanızı tespit etmek ve kendinizin kaçıncı nesilde yer aldığını belirlemektir. Ancak bazı durumlarda nüfus kayıtlarındaki eksiklikler veya isim farklılıkları nedeniyle nesil tespiti karmaşık hâle gelebilmekte; böyle durumlarda Cumhuriyet Arşivi araştırması ve profesyonel hukuki analiz gerekebilmektedir.
Başvuru İçin Karşılanması Gereken Temel Şartlar
Soybağı ile vatandaşlık başvurusu yapabilmek için nesil şartının yanı sıra bazı ek koşulların da karşılanması gerekmektedir. Başvuru sahibinin 18 yaşını doldurmuş olması temel şarttır; ancak reşit olmayan çocuklar ebeveynleri ile birlikte başvuruda bulunabilmektedir. Temiz bir adli sicil kaydına sahip olmak ve Romanya’nın millî güvenliği ile kamu düzeni açısından engel teşkil edecek bir durumun bulunmaması zorunludur. Ayrıca başvuru sahibinin davranışları, eylemleri ve tutumu ile Romanya Devleti’ne sadakat göstermesi ve bunu taahhüt etmesi beklenmektedir.
2026 yılı itibarıyla geçerli olan güncel şartlar arasında en dikkat çekici olanı, yeni yasa ile getirilen B1 seviyesinde Rumence dil şartıdır. Bu şart, eski vatandaşların alt soyu olan başvurucular için geçerli olup, Avrupa Dil Çerçevesi’ne göre B1 düzeyi günlük konuşmaları anlayabilme ve basit konularda kendini ifade edebilme seviyesine karşılık gelmektedir. 65 yaş üstü başvuru sahipleri ve vatandaşlığını kaybetmiş eski vatandaşların kendileri bu şarttan muaf tutulmuştur. Dil sınavına hazırlık konusunda detaylı rehberimizi incelemenizi öneriyoruz.
Başvuruda Gerekli Belgeler ve Hazırlık Süreci
Soybağı ile vatandaşlık başvurusunun en emek yoğun aşaması, belgelerin toplanması ve dosyanın hazırlanmasıdır. Başvuru dosyasında yer alması gereken temel belgeler arasında E-Devlet’ten alınan alt-üst soy belgesi, vukuatlı nüfus kayıt örneği, atanıza ait Romanya doğum belgesi, isim denklik belgesi, tabiiyet beyannamesi ve muhacir kâğıdı (varsa), adli sicil kaydı ve Formül A-B-C yer almaktadır. Gerekli belgelerin eksiksiz listesini ayrı bir rehberimizde detaylı olarak ele almaktayız.
Belge temininde en kritik aşama, atanıza ait Romanya doğum belgesinin Romanya’daki il arşivlerinden temin edilmesidir. Doğum belgesinin bulunamadığı durumlarda tabiiyet beyannamesi, muhacir kâğıdı, iskân kaydı gibi alternatif belgelerin devreye girmesi ve dosyanın buna göre yapılandırılması gerekmektedir. Bu süreçte Cumhuriyet Arşivi araştırması da soybağı kanıtlamasını güçlendirmek açısından önemli bir kaynak teşkil etmektedir.
Başvuru Süreci ve Değerlendirme
Belgeler tamamlandıktan sonra başvuru dosyası oluşturulur ve Romanya Ulusal Vatandaşlık Kurumu’na (ANC) sunulur. Başvuru, Türkiye’deki Romanya İstanbul veya İzmir Başkonsolosluğu ile Ankara Büyükelçiliği vasıtasıyla yapılabileceği gibi, Bükreş’teki ANC’ye bizzat gidilerek de gerçekleştirilebilir. Başvuru sürecinin tüm aşamalarını adım adım ele aldığımız yazımızda bu konuyu detaylandırmaktayız.
Yeni yasa ile birlikte değerlendirme süreleri 18 aydan ortalama 12 aya indirilmiş olup, başvurular dijital ortamda da takip edilebilir hâle gelmiştir. Başvurunun olumlu sonuçlanmasının ardından yemin töreni aşamasına geçilir ve tören tamamlandığında vatandaşlık resmi olarak kesinleşir. Güncel bekleme süreleri ve başvuru maliyeti hakkında ayrı rehberlerimizi incelemenizi tavsiye ederiz.
Vatandaşlık Kazanımı Sonrası Haklar
Romanya vatandaşlığı kazanılması ile birlikte başvuru sahibi, Avrupa Birliği vatandaşlığının sunduğu tüm haklardan yararlanmaya başlar. AB ülkelerinde serbest dolaşım, çalışma ve yerleşme hakkı, Schengen bölgesinde vizesiz seyahat, AB üniversitelerinde eğitim imkânı ve gayrimenkul yatırımı gibi haklar bunların başında gelmektedir. Romanya çifte vatandaşlığa izin verdiğinden, Türk vatandaşlığınız korunmaya devam eder. Pasaport edinimi sonrası yapılması gerekenler hakkında da ayrı bir rehberimiz mevcuttur.
Profesyonel Hukuki Destek Neden Gereklidir?
Soybağı ile vatandaşlık başvurusu, belge toplama işleminin ötesinde teknik, arşivsel ve hukuki bir uzmanlık gerektiren çok aşamalı bir süreçtir. Doğru madde tespitinin yapılmaması, belgelerdeki isim uyuşmazlıkları, tercüme hataları, soybağı zincirindeki kopukluklar veya yanlış kuşak hesaplaması, başvurunun reddedilmesine yol açan yaygın hatalar arasındadır. Avukat desteğinin başvuru başarısı için neden kritik olduğunu ayrıca ele aldığımız yazımızı okumanızı öneririz. Ayrıca danışmanlık şirketi ile avukat arasındaki farkları değerlendirmenizi ve süreçte dolandırıcılık risklerine karşı dikkatli olmanızı tavsiye ediyoruz.
Yağcı Legal olarak, Vatandaşlık ve Göç Hizmetleri kapsamında soybağı tespitinden arşiv araştırmasına, belge hazırlığından ANC başvurusuna kadar sürecin her aşamasında müvekkillerimize profesyonel hukuki danışmanlık sunmaktayız. Soybağınızın Romanya’ya dayanıp dayanmadığını öğrenmek için ilk adım olarak E-Devlet üzerinden kontrol rehberimizi kullanabilir, ardından ücretsiz ön değerlendirme için bilgi alma formumuzu doldurabilir veya doğrudan bizimle iletişime geçebilirsiniz.
