Soybağı yoluyla Romanya vatandaşlığı başvurusu hazırlayan pek çok ailenin Türkiye’deki ilk durağı, Devlet Arşivleri Başkanlığı’na bağlı Cumhuriyet Arşivi’dir; ancak bu arşivde karşılaşılan muhacir kağıtları ve iskân defteri kayıtları, Latin alfabesiyle değil Osmanlı Türkçesiyle, yani sülüs ya da nesih hattıyla tutulmuş belgelerdir ve bu özellik, arşiv araştırmasının teknik boyutunu bir anda ciddi ölçüde zorlaştırmaktadır. İskân kayıtlarının niteliği ve Romanya vatandaşlık başvurusundaki önemi başlıklı rehberimizde de ayrıntılandırdığımız üzere, bu belgeler yalnızca göç tarihini değil; kişinin veya atasının nereden, ne zaman ve hangi aile bireyleriyle birlikte Türkiye’ye yerleştirildiğini gösteren birincil tarihi kanıtlardır.
Osmanlıca Kayıtlarda İsim Tespitini Zorlaştıran Faktörler
Cumhuriyet öncesi dönemin Osmanlıca belgelerinde isimlerin okunmasını güçleştiren birkaç yapısal sorun mevcuttur; bunların başında, aynı kelimenin farklı kâtipler tarafından farklı biçimlerde yazılması yani imla tutarsızlığı gelmektedir. Örneğin “Yorgaki” gibi Rumeli kökenli Rum ya da Romen isimlerinin Osmanlı belgelerinde “Yurğaki”, “Yorğa” veya “Yorgî” olarak transkribe edilmesi, aynı kişinin farklı belgelerde farklı isimlerle geçiyor izlenimi yaratmakta ve soybağı zincirini kopuk göstermektedir. Romanya arşivlerinde online belge arama yaptığınızda karşınıza çıkan Romen harfli kayıttaki isimle Türk arşivindeki Osmanlıca kayıttaki ismi eşleştirmek, bu çifte transkripsiyon sorunu nedeniyle uzmanlık gerektiren bir süreçtir.
Arşiv Araştırmasında Doğru Yöntem
Alt üst soy belgesini e-Devlet üzerinden temin etmek, arşiv araştırmasının başlangıç noktasını oluşturmakla birlikte tek başına yeterli değildir; zira bu belge yalnızca günümüz Türk nüfus kayıtlarını yansıtmakta, Osmanlı dönemi isim formlarını içermemektedir. Arşiv araştırmasında izlenmesi gereken yöntem şu aşamaları kapsamalıdır:
- Cumhuriyet Arşivi’nde muhacir defteri ve iskân cetveli taraması
- İl nüfus müdürlüklerinde saklanan mübadele dönemi eski kütük kayıtlarına erişim
- Söz konusu belgelerin paleografi uzmanı tarafından transkripsiyon ve transliterasyon işlemine tabi tutulması
- Elde edilen isim formlarının soybağı kontrol rehberi çerçevesinde Romanya tarafındaki belgelerle karşılaştırılması
“Osmanlıca bir iskân kaydında atanızın adı ‘İstanko oğlu Tanasko’ olarak geçiyorsa ve Romanya tarafındaki doğum belgesinde ‘Stancu fiul lui Tănase’ yazıyorsa, bu iki kayıt aynı kişiyi tanımlamaktadır; ancak bu özdeşliği ANC’ye kanıtlamak, salt belge sunumunun çok ötesinde, hukuki ve filolojik bir argümantasyon gerektirmektedir.” — Av. M. Serkan YAĞCI
Transkripsiyon Hataları Nasıl Düzeltilir?
Osmanlıca belgelerin Latinize edilmesi sürecinde yapılan bir transkripsiyon hatası, ilerleyen aşamalarda doğum belgesi bulunamayanlar için alternatif çözüm yolları kapsamında başvurulan ikincil kanıtlarla örtüşmeyen bir isim ortaya çıkarabilmekte ve bu durum ANC nezdinde ciddi bir itiraz gerekçesi doğurabilmektedir. Bu tür hataların giderilmesinde akademik kurumlardaki Osmanlıca uzmanlarından ya da Türk-Romen tarih araştırmacılarından alınan bilirkişi raporu, Romanya makamları nezdinde son derece etkili bir kanıt niteliği taşımaktadır. Romanya doğum belgesi arşiv araştırması sürecinde çalışılan Romen arşivistlerin de zaman zaman Osmanlıca kayıtları yanlış okuduğu görülmüş olup bu nedenle Türkiye’deki araştırmayla Romanya tarafındaki araştırmanın paralel ve koordineli yürütülmesi büyük önem taşımaktadır.
Dolandırıcılardan Korunma Uyarısı
Bu alanda ne yazık ki bir o kadar yaygın olan başka bir sorun da Osmanlıca belge “çözüm” hizmeti adı altında faaliyet gösteren kişi ve kuruluşların ortaya çıkmasıdır; söz konusu kişiler, gerçekte mevcut olmayan ya da sahte biçimde üretilmiş belgeleri gerçekmiş gibi sunarak müvekkilleri maddi zarara uğratmakta ve üstelik dosyanın sahtecilik gerekçesiyle kesin biçimde reddedilmesine zemin hazırlamaktadır. Romanya vatandaşlık dolandırıcılığı konusundaki uyarı rehberimizi mutlaka incelemenizi ve arşiv araştırması için yalnızca devlet kurumları ya da akredite uzmanlarla çalışmanızı tavsiye ederiz.
Ailenize ait muhacir kağıdı veya iskân defteri kayıtlarını araştırmak, Osmanlıca isimlerin transkripsiyon sorununu çözmek ve bu belgeleri Romanya vatandaşlık başvurunuzda hukuki geçerliliğe kavuşturmak için hizmet sayfamızı ziyaret edebilir ya da ücretsiz uygunluk formunu doldurarak uzman ekibimizden destek talep edebilirsiniz.
